درمان عفونت زخم جراحی | از کجا بفهمیم بخیه عفونت کرده؟

عفونت زخم جراحی یکی از شایع‌ترین و در عین حال نگران‌کننده‌ترین عوارضی است که ممکن است بعد از عمل جراحی برای بیماران اتفاق بیفتد. بسیاری از افراد تصور می‌کنند با پایان یافتن عمل جراحی و بخیه زدن زخم، روند درمان به‌طور کامل آغاز شده و دیگر خطری وجود ندارد، اما واقعیت این است که دوره پس از جراحی به اندازه خود عمل اهمیت دارد. اگر مراقبت‌های لازم به‌درستی انجام نشود یا شرایط بدن بیمار مساعد نباشد، زخم جراحی می‌تواند به‌راحتی دچار عفونت شود و درمان زخم عفونت کرده جراحی همیشه آسان نیست.

عفونت زخم جراحی نه‌تنها باعث درد، ترشح و تأخیر در بهبود زخم می‌شود، بلکه در موارد شدید می‌تواند منجر به گسترش عفونت در بدن، بستری مجدد و حتی تبدیل شدن به زخم مزمن شود. به همین دلیل شناخت دقیق دلایل ایجاد عفونت، علائم هشداردهنده و روش‌های پیشگیری و درمان آن اهمیت بسیار زیادی دارد.

در این مقاله که با استناد بر مقالات Mayo clinic, Cleveland clinic, NIH نوشته شده، به‌طور کامل بررسی می‌کنیم که چرا عفونت زخم جراحی اتفاق می‌افتد، چه عواملی خطر آن را افزایش می‌دهند و در صورت بروز عفونت زخم، چه راهکارهایی برای درمان عفونت زخم جراحی وجود دارد. اگر شما یا یکی از نزدیکانتان به تازگی تجربه عمل جراحی داشته‌اید، مطالعه این مطلب می‌تواند نقش مهمی در جلوگیری از عوارض جدی‌تر داشته باشد.

عفونت زخم جراحی چیست؟

عفونت زخم جراحی به وضعیتی گفته می‌شود که در آن میکروارگانیسم‌هایی مانند باکتری‌ها، قارچ‌ها یا در موارد نادر ویروس‌ها وارد محل زخم جراحی شده و باعث ایجاد التهاب، ترشح، درد و اختلال در روند طبیعی ترمیم زخم می‌شوند. به‌طور طبیعی بدن انسان پس از عمل جراحی تلاش می‌کند با فعال‌سازی سیستم ایمنی، بافت آسیب‌دیده را ترمیم کند، اما زمانی که تعداد میکروب‌ها زیاد باشد یا توان دفاعی بدن کاهش پیدا کند، عفونت زخم شکل می‌گیرد.

این نوع عفونت معمولاً چند روز تا چند هفته بعد از عمل جراحی ظاهر می‌شود، اما در برخی موارد ممکن است دیرتر و به‌صورت تدریجی بروز کند. عفونت زخم جراحی می‌تواند سطحی باشد و تنها لایه‌های بیرونی پوست را درگیر کند یا به لایه‌های عمیق‌تر، عضلات و حتی اندام‌های داخلی نفوذ کند. شدت عفونت نقش تعیین‌کننده‌ای در نوع درمان و مدت زمان بهبود زخم دارد.

عوامل مختلفی مانند نوع عمل جراحی، مدت زمان جراحی، شرایط استریل اتاق عمل، وضعیت سلامت بیمار و نحوه مراقبت از زخم بعد از عمل، همگی در ایجاد یا جلوگیری از عفونت زخم جراحی نقش دارند. به همین دلیل پزشکان همواره تأکید می‌کنند که رعایت توصیه‌های مراقبتی پس از عمل جراحی به اندازه خود جراحی اهمیت دارد.

انواع عفونت زخم جراحی

عفونت زخم جراحی بر اساس عمق درگیری و محل عفونت به چند دسته تقسیم می‌شود.

عفونت سطحی زخم جراحی

شایع‌ترین نوع، عفونت سطحی زخم جراحی است که تنها پوست و بافت‌های سطحی اطراف بخیه را درگیر می‌کند. این نوع عفونت معمولاً با قرمزی، تورم و ترشح خفیف همراه است و در صورت تشخیص به‌موقع، درمان آن ساده‌تر خواهد بود.

عفونت عمقی زخم جراحی

نوع دوم، عفونت عمقی زخم جراحی است که لایه‌های زیرین پوست و عضلات را درگیر می‌کند. در این حالت درد شدیدتر بوده و ترشحات چرکی، بوی نامطبوع و تب ممکن است دیده شود. درمان این نوع عفونت معمولاً زمان‌برتر است و گاهی نیاز به باز کردن بخیه و تخلیه عفونت دارد.

عفونت ارگان

در موارد شدیدتر، عفونت می‌تواند به اندام‌ها یا فضای داخلی بدن نفوذ کند که به آن عفونت ارگان گفته می‌شود. این وضعیت بسیار جدی است و نیاز به درمان تخصصی و گاهی بستری در بیمارستان دارد. شناخت انواع عفونت زخم جراحی کمک می‌کند تا بیماران علائم هشداردهنده را جدی بگیرند و سریع‌تر برای درمان اقدام کنند.

علل به وجود آمدن عفونت زخم جراحی

دلایل مختلفی می‌توانند باعث ایجاد عفونت زخم جراحی شوند و معمولاً این عفونت نتیجه یک عامل واحد نیست، بلکه ترکیبی از چند فاکتور است.

• ورود باکتری‌ها به محل زخم در حین یا بعد از عمل جراحی
• افرادی که به بیماری‌هایی مانند دیابت، ضعف سیستم ایمنی، کم‌خونی یا سوءتغذیه مبتلا هستند
• تعویض پانسمان به صورت اشتباه
• تماس دست آلوده با زخم
• خیس شدن محل جراحی
• مصرف سیگار
• اضافه وزن
•  طولانی بودن مدت بستری

علائم عفونت زخم جراحی

علائم عفونت زخم جراحی ممکن است خفیف یا شدید باشند و بسته به نوع و عمق عفونت متفاوت ظاهر شوند. شایع‌ترین نشانه، قرمزی و تورم غیرطبیعی اطراف زخم است که به مرور زمان بدتر می‌شود. درد مداوم یا افزایش‌یابنده در محل جراحی نیز می‌تواند علامت هشداردهنده باشد، به‌خصوص اگر با گذشت زمان کاهش پیدا نکند.

ترشح چرکی، تغییر رنگ ترشحات به زرد یا سبز و بوی نامطبوع از زخم از نشانه‌های واضح عفونت زخم هستند. در برخی بیماران تب، لرز و احساس ضعف عمومی نیز دیده می‌شود که نشان‌دهنده گسترش عفونت در بدن است. در صورت مشاهده هر یک از این علائم، مراجعه سریع به پزشک خود یا متخصص زخم ضروری است، زیرا تأخیر در درمان می‌تواند باعث تبدیل زخم جراحی به زخم مزمن شود.

راه‌های پیشگیری از عفونت

پیشگیری از عفونت زخم جراحی تا حد زیادی امکان‌پذیر است و نقش بیمار در این زمینه بسیار پررنگ است. رعایت دقیق دستورات پزشک در مورد مراقبت از زخم، تعویض منظم پانسمان و تمیز نگه داشتن محل جراحی از مهم‌ترین اقدامات پیشگیرانه محسوب می‌شود.
کنترل بیماری‌های زمینه‌ای مانند دیابت، تغذیه مناسب و مصرف کافی پروتئین و ویتامین‌ها به تقویت سیستم ایمنی بدن کمک می‌کند. همچنین پرهیز از مصرف سیگار و الکل قبل و بعد از عمل جراحی می‌تواند خطر عفونت زخم را به‌طور قابل توجهی کاهش دهد.

درمان عفونت زخم جراحی

درمان عفونت زخم جراحی بسته به شدت عفونت، نوع میکروب و شرایط بیمار متفاوت است. در مراحل اولیه، تمیز کردن اصولی زخم و استفاده از پانسمان‌های تخصصی می‌تواند روند بهبود را تسریع کند. در برخی موارد لازم است بخیه‌ها باز شوند تا ترشحات عفونی تخلیه شود و زخم بهتر ترمیم شود.
درمان عفونت زخم گاهی نیازمند مصرف آنتی‌بیوتیک خوراکی یا تزریقی است که باید حتماً تحت نظر پزشک انجام شود. در زخم‌های پیشرفته یا زخم‌های عفونت کرده مزمن، استفاده از روش‌های نوین درمان زخم و مراقبت تخصصی اهمیت زیادی دارد.

بهترین آنتی‌بیوتیک برای عفونت زخم جراحی

انتخاب بهترین آنتی‌بیوتیک برای عفونت زخم جراحی به نوع باکتری عامل عفونت بستگی دارد. پزشک معمولاً با توجه به علائم بالینی یا نتیجه کشت زخم، مناسب‌ترین دارو را تجویز می‌کند. سفالوسپورین‌ها (شامل سفالکسین، سفازولین و سفوتاکسیم)، آمینوگلیکوئیدها (مانند جنتامایسین و آمیکاسین)، کارباپنرها (مانند ایمپنم و مروپنم)، پنی‌سیلین‌ها (مانند آمپی‌سیلین)،فلوروکینولون‌ها (مانند سیپروفلوکساسین و لووفلوکساسین)، ماکرولیدها (مانند اریترومایسین و آزیترومایسین) از رایج ترین گروه‌های توصیه شده آنتی بیوتیک‌ها برای عفونت زخم جراحی هستند.اما توجه داسته باشید که مصرف خودسرانه آنتی‌بیوتیک می‌تواند باعث مقاوم شدن میکروب‌ها و تشدید عفونت شود، بنابراین درمان دارویی باید کاملاً تخصصی باشد و بهتر است از مصرف خودسرانه هر نوع آنتی بیوتیک جدا خودداری کنید.

درمان گیاهی و خانگی عفونت زخم جراحی

درمان‌های گیاهی و خانگی می‌توانند تنها در موارد بسیار خفیف و به‌عنوان مکمل درمان پزشکی مورد استفاده قرار گیرند؛ اما استفاده خودسرانه از مواد گیاهی بدون مشورت پزشک ممکن است باعث تحریک زخم جراحی یا تشدید عفونت شود. بنابراین این روش‌ها نباید جایگزین درمان اصولی عفونت زخم جراحی شوند و توصیه نمیشوند.

جمع‌بندی

عفونت زخم جراحی یکی از عوارض مهم پس از عمل جراحی است که می‌تواند روند بهبود بیمار را به‌طور جدی تحت تأثیر قرار دهد. شناخت علل ایجاد عفونت، توجه به علائم هشداردهنده و اقدام به‌موقع برای درمان، نقش مهمی در جلوگیری از عوارض شدیدتر دارد. با رعایت مراقبت‌های اصولی، پیگیری درمان و مراجعه به مراکز تخصصی درمان زخم، می‌توان از تبدیل زخم جراحی به زخم مزمن جلوگیری کرد و روند بهبود را تسریع بخشید. اگر شما یا یکی از عزیزانتان درگیر عفونت زخم جراحی شده‌اید یا در علائم بیماری خود دچار شک و تردید هستید همین امروز با کلینیک صمدیان تماس بگیرید. ما به عنوان بهترین کلینیک زخم در تهران امکان مشاوره آنلاین رایگان از طریق سایت را هم برای راحتی هرچه بیشتر شما عزیزان فراهم کرده‌ایم.