زرد زخم (ایمپتیگو) چیست؟

زرد زخم یا ایمپتیگو یکی از شایع‌ترین انواع عفونت پوستی سطحی است که می‌تواند در هر سنی رخ دهد، اما بیشترین شیوع آن در کودکان دیده می‌شود. این بیماری به دلیل ماهیت واگیردار خود، در محیط‌های پرجمعیت مانند مهدکودک‌ها، مدارس و خانواده‌ها به‌سرعت منتقل می‌شود و در صورت عدم درمان مناسب، می‌تواند گسترش پیدا کند یا به عوارض جدی‌تری منجر شود. بسیاری از افراد تصور می‌کنند زرد زخم یک مشکل پوستی ساده است، اما واقعیت این است که این عفونت باکتریایی نیازمند تشخیص درست و درمان هدفمند با آنتی‌بیوتیک‌ است.

شناخت علائم، عوامل ایجادکننده و روش‌های درمان زخم عفونی از اهمیت بالایی برخوردار است، زیرا مداخله زودهنگام می‌تواند روند بهبودی را تسریع کند و از انتقال بیماری به دیگران جلوگیری نماید. همچنین دانستن اینکه درمان زرد زخم چقدر طول می‌کشد و چه زمانی فرد دیگر واگیردار نیست، برای والدین و بیماران بسیار مهم است.

در این مقاله که توسر کارشناس زخم کلینیک صمدیان تهیه شده؛ به‌صورت جامع به بررسی زرد زخم، علل بروز آن در کودکان و بزرگسالان، روش‌های پیشگیری و درمان، انواع ایمپتیگو و مدت زمان درمان آن می‌پردازیم تا دیدی علمی و کاربردی درباره این عفونت پوستی در اختیار شما قرار گیرد.

زرد زخم چیست؟

زرد زخم که در پزشکی با نام ایمپتیگو شناخته می‌شود، نوعی عفونت پوستی باکتریایی بسیار مسری است که معمولاً لایه‌های سطحی پوست را درگیر می‌کند. عامل اصلی این بیماری باکتری‌های استافیلوکوک اورئوس یا استرپتوکوک پیوژنز هستند که از طریق خراش‌های کوچک، گزش حشرات، زخم‌های سطحی یا تحریک پوستی وارد بدن می‌شوند. این عفونت معمولاً با ایجاد تاول‌های کوچک یا زخم‌های قرمز آغاز شده و به‌مرور با پوسته‌های زردرنگ و عسلی‌شکل پوشیده می‌شود؛ همین ظاهر خاص دلیل نام‌گذاری آن به زرد زخم است.

ایمپتیگو معمولاً در نواحی باز بدن مانند صورت، اطراف دهان و بینی، دست‌ها و پاها دیده می‌شود. این بیماری در ابتدا ممکن است با خارش یا سوزش خفیف همراه باشد، اما در صورت پیشرفت، زخم‌ها گسترش یافته و به سایر نواحی بدن منتقل می‌شوند. نکته مهم این است که زرد زخم یک عفونت پوستی سطحی محسوب می‌شود، اما اگر درمان زخم عفونی به‌موقع انجام نشود، می‌تواند به لایه‌های عمیق‌تر پوست نفوذ کرده و مشکلات جدی‌تری ایجاد کند.

مدت زمان درمان زرد زخم به شدت عفونت، سن بیمار و نوع درمان بستگی دارد. در بیشتر موارد، با درمان مناسب و استفاده از آنتی‌بیوتیک‌ موضعی یا خوراکی، بهبود طی یک تا دو هفته حاصل می‌شود. با این حال، عدم رعایت بهداشت فردی، خاراندن زخم‌ها و تماس نزدیک با افراد آلوده می‌تواند روند درمان را طولانی‌تر کند.

زرد زخم در کودکان

زرد زخم یکی از شایع‌ترین عفونت‌های پوستی در کودکان محسوب می‌شود و معمولاً در سنین پیش‌دبستانی و دبستان بروز می‌کند. پوست کودکان نسبت به بزرگسالان حساس‌تر است و سد دفاعی آن در برابر میکروب‌ها هنوز به‌طور کامل تکامل نیافته، به همین دلیل احتمال ابتلا به ایمپتیگو در آن‌ها بیشتر است.

کودک ممکن است محل زخم را بخاراند و همین موضوع باعث انتقال باکتری‌ها به سایر نقاط پوست شود. به همین دلیل گسترش ضایعات در کودکان بسیار سریع‌تر از بزرگسالان رخ می‌دهد. زخم‌ها معمولاً در اطراف دهان، بینی و دست‌ها ظاهر می‌شوند و با پوسته‌های زردرنگ مشخص می‌شوند که به‌راحتی جدا شده و سطحی مرطوب باقی می‌گذارند.

نکته مهم در درمان زرد زخم در کودکان، تشخیص سریع و شروع به‌موقع درمان است. اگر عفونت محدود باشد، معمولاً با درمان موضعی به‌خوبی کنترل می‌شود؛ اما در موارد گسترده یا همراه با تب، درمان آنتی‌بیوتیکی خوراکی ضروری خواهد بود. والدین باید بدانند که زرد زخم تنها یک مشکل ظاهری نیست و یک عفونت پوستی واقعی است که نیاز به مراقبت پزشکی دارد.

علل بروز زخم زرد در کودکان

اصلی‌ترین علت بروز زرد زخم در کودکان ورود باکتری‌ها به پوست از طریق آسیب‌های کوچک است. خراش‌های ناشی از بازی، گزش حشرات، سوختگی‌های سطحی، اگزما یا تحریک پوستی می‌توانند راه ورود میکروب‌ها را فراهم کنند. کودکان به‌دلیل تماس نزدیک با یکدیگر، استفاده مشترک از وسایل شخصی و رعایت نکردن کامل بهداشت فردی، بیشتر در معرض انتقال این عفونت پوستی قرار دارند.

شرایط محیطی نیز نقش مهمی در بروز ایمپتیگو دارد. آب‌وهوای گرم و مرطوب محیط مناسبی برای رشد باکتری‌ها فراهم می‌کند و تعریق زیاد باعث نرم شدن پوست و افزایش نفوذپذیری آن می‌شود. همچنین ضعف سیستم ایمنی، سوءتغذیه یا ابتلا به بیماری‌های پوستی زمینه‌ای می‌تواند احتمال بروز زخم زرد را افزایش دهد.

پیشگیری و درمان زخم زرد در کودکان

پیشگیری از زرد زخم در کودکان تا حد زیادی به رعایت بهداشت فردی وابسته است. شست‌وشوی مرتب دست‌ها، کوتاه نگه داشتن ناخن‌ها، تمیز نگه داشتن زخم‌های کوچک و جلوگیری از خاراندن پوست نقش مهمی در کاهش خطر ابتلا دارند. همچنین استفاده نکردن مشترک از حوله، لباس یا وسایل شخصی می‌تواند انتقال عفونت پوستی را محدود کند.

در صورت بروز علائم، درمان زخم عفونی باید سریع آغاز شود. در موارد خفیف، پزشک معمولاً آنتی‌بیوتیک‌ موضعی تجویز می‌کند که مستقیماً روی زخم‌ها استفاده می‌شود. در موارد شدیدتر یا گسترده، درمان خوراکی لازم است تا باکتری‌ها به‌طور کامل از بین بروند. رعایت کامل دوره درمان بسیار مهم است، زیرا قطع زودهنگام دارو می‌تواند باعث عود بیماری شود.

همچنین تمیز نگه داشتن زخم‌ها، شست‌وشوی ملایم با آب و صابون و پوشاندن ضایعات می‌تواند به بهبود سریع‌تر کمک کند. با درمان صحیح، بیشتر کودکان طی ۷ تا ۱۰ روز بهبود می‌یابند و خطر انتقال بیماری کاهش می‌یابد.

زرد زخم در بزرگسالان

اگرچه زرد زخم بیشتر به‌عنوان یک بیماری شایع در کودکان شناخته می‌شود، اما بزرگسالان نیز در شرایط خاص می‌توانند به این عفونت پوستی مبتلا شوند. در بزرگسالان، ایمپتیگو معمولاً در افرادی دیده می‌شود که سیستم ایمنی ضعیف‌تری دارند، بیماری‌های پوستی زمینه‌ای دارند یا در محیط‌هایی با تماس فیزیکی بالا فعالیت می‌کنند. ورزشکاران، کارکنان مراکز درمانی، افراد مبتلا به دیابت و کسانی که دچار زخم‌های پوستی مکرر می‌شوند، بیشتر در معرض خطر قرار دارند.

در بزرگسالان، زرد زخم اغلب به‌صورت زخم‌های قرمز دردناک با ترشح و پوسته‌های زردرنگ ظاهر می‌شود. این ضایعات ممکن است در هر ناحیه‌ای از بدن ایجاد شوند، اما صورت، گردن، دست‌ها و پاها شایع‌ترین محل درگیری هستند. برخلاف کودکان که معمولاً نوع سطحی بیماری را تجربه می‌کنند، در بزرگسالان احتمال درگیری عمیق‌تر پوست و طولانی‌تر شدن روند درمان زخم عفونت کرده بیشتر است.

از آنجا که بسیاری از بزرگسالان زرد زخم را با جوش یا تحریک پوستی اشتباه می‌گیرند، مراجعه دیرهنگام به پزشک می‌تواند باعث گسترش عفونت شود. تشخیص به‌موقع و شروع درمان زرد زخم نقش مهمی در پیشگیری از عوارض و انتقال بیماری به دیگران دارد.

پیشگیری و درمان زخم زرد در بزرگسالان

پیشگیری از زرد زخم در بزرگسالان تا حد زیادی به مراقبت از سلامت پوست و رعایت بهداشت فردی وابسته است. تمیز نگه داشتن زخم‌های کوچک، خشک نگه داشتن پوست، استفاده نکردن از وسایل شخصی مشترک و شست‌وشوی مرتب دست‌ها از مهم‌ترین اقدامات پیشگیرانه هستند. افراد مبتلا به بیماری‌های زمینه‌ای باید مراقبت بیشتری از پوست خود داشته باشند تا از ایجاد عفونت جلوگیری شود.

درمان زخم عفونی در بزرگسالان بسته به شدت بیماری متفاوت است. در موارد محدود، آنتی‌بیوتیک‌ موضعی می‌تواند کافی باشد، اما در صورت گستردگی ضایعات یا وجود علائم عمومی مانند تب، درمان خوراکی ضروری خواهد بود. رعایت کامل دوره درمان و عدم دستکاری زخم‌ها نقش مهمی در جلوگیری از عود بیماری دارد.

به‌طور کلی، مدت زمان درمان زرد زخم در بزرگسالان کمی طولانی‌تر از کودکان است و معمولاً بین یک تا دو هفته طول می‌کشد، اما در صورت وجود بیماری‌های زمینه‌ای ممکن است زمان بیشتری نیاز باشد.

تفاوت‌ عامل انتقال بین زرد زخم کودکان و بزرگسالان

عامل انتقال زرد زخم در کودکان و بزرگسالان از نظر نوع باکتری مشابه است، اما نحوه انتقال و عوامل زمینه‌ای در این دو گروه تفاوت‌های قابل‌توجهی دارد. در کودکان، انتقال بیماری عمدتاً از طریق تماس مستقیم پوست با پوست و تعامل نزدیک در محیط‌های جمعی مانند مهدکودک و مدرسه رخ می‌دهد. کودکان به‌دلیل فعالیت زیاد و رعایت نکردن کامل بهداشت فردی، بیشتر در معرض انتشار سریع عفونت پوستی قرار دارند.

در مقابل، در بزرگسالان انتقال بیشتر از طریق تماس با زخم آلوده، استفاده از وسایل مشترک یا آسیب‌های پوستی زمینه‌ای اتفاق می‌افتد. همچنین در بزرگسالان نقش سیستم ایمنی و بیماری‌های زمینه‌ای در بروز ایمپتیگو پررنگ‌تر است. به‌عبارت دیگر، در کودکان عامل اصلی انتقال تماس نزدیک اجتماعی است، در حالی که در بزرگسالان عوامل فردی و پزشکی اهمیت بیشتری دارند.

انواع زرد زخم

زرد زخم از نظر شکل ظاهری و شدت درگیری به چند نوع اصلی تقسیم می‌شود. شناخت نوع ایمپتیگو به انتخاب روش درمان زخم عفونی کمک می‌کند و پیش‌بینی روند بهبود را آسان‌تر می‌سازد.

آیا زرد زخم واگیر دار است؟

زرد زخم یکی از مسری‌ترین انواع عفونت پوستی است و می‌تواند از طریق تماس مستقیم با ضایعات پوستی یا وسایل آلوده منتقل شود. خاراندن زخم‌ها و تماس دست آلوده با سایر نواحی بدن یا افراد دیگر، نقش مهمی در انتشار بیماری دارد. به همین دلیل، رعایت بهداشت فردی، شست‌وشوی دست‌ها و پوشاندن زخم‌ها در کنترل انتشار بیماری بسیار مهم است. کودکان مبتلا باید تا شروع درمان از حضور در محیط‌های جمعی خودداری کنند.

زرد زخم چه زمانی دیگر واگیردار نیست؟

پس از شروع درمان زرد زخم با آنتی‌بیوتیک‌ مناسب، معمولاً طی ۲۴ تا ۴۸ ساعت خطر انتقال بیماری به‌طور قابل‌توجهی کاهش می‌یابد. خشک شدن ضایعات و عدم ایجاد زخم جدید نیز نشانه کاهش واگیری است. با این حال، تکمیل دوره درمان برای از بین بردن کامل عفونت ضروری است و قطع زودهنگام دارو می‌تواند باعث بازگشت بیماری شود.

عوارض احتمالی زرد زخم (ایمپتیگو)

در بیشتر موارد، زرد زخم با درمان مناسب بدون عارضه بهبود می‌یابد، اما در صورت عدم درمان می‌تواند مشکلات جدی‌تری ایجاد کند. گسترش عفونت به لایه‌های عمیق‌تر پوست، ایجاد زخم دائمی، سلولیت پوستی و در موارد نادر درگیری کلیه از عوارض احتمالی این بیماری هستند.

درمان زرد زخم

درمان زرد زخم با هدف از بین بردن باکتری‌ها، کاهش علائم و جلوگیری از انتقال بیماری انجام می‌شود. انتخاب روش درمان به شدت عفونت، وسعت ضایعات و شرایط بیمار بستگی دارد. در موارد خفیف، درمان موضعی کافی است، اما در موارد گسترده یا عمیق، درمان خوراکی ضروری خواهد بود. به‌طور معمول، بهبود ضایعات طی ۷ تا ۱۴ روز رخ می‌دهد، اما رعایت بهداشت و تکمیل دوره درمان برای جلوگیری از عود بیماری بسیار مهم است.

برای زرد زخم چه پمادی بزنیم؟

در موارد خفیف، پزشک معمولاً پماد آنتی‌بیوتیکی موضعی تجویز می‌کند که مستقیماً روی زخم‌ها استفاده می‌شود. این داروها با از بین بردن باکتری‌ها روند بهبود را تسریع می‌کنند و خطر انتقال عفونت را کاهش می‌دهند.
استفاده منظم از دارو طبق دستور پزشک ضروری است و تمیز نگه داشتن محل زخم قبل از استفاده از پماد اهمیت زیادی دارد.

درمان خانگی زرد زخم

درمان خانگی زرد زخم به‌تنهایی جایگزین درمان پزشکی نیست، اما می‌تواند روند بهبود را تسریع کند. شست‌وشوی ملایم زخم با آب و صابون، خشک نگه داشتن پوست، جلوگیری از خاراندن و رعایت بهداشت فردی از مهم‌ترین اقدامات حمایتی هستند.

جمع بندی

زرد زخم یک عفونت پوستی شایع و واگیردار است که در صورت تشخیص به‌موقع به‌خوبی قابل درمان است. این بیماری بیشتر در کودکان دیده می‌شود، اما بزرگسالان نیز در شرایط خاص ممکن است مبتلا شوند. درمان زرد زخم معمولاً با آنتی‌بیوتیک‌ انجام می‌شود و در بیشتر موارد طی یک تا دو هفته بهبود حاصل می‌شود.

رعایت بهداشت فردی، شروع سریع درمان و تکمیل دوره دارویی مهم‌ترین عوامل در کنترل این عفونت پوستی هستند. شناخت علائم اولیه و مراجعه به‌موقع به پزشک عفونی می‌تواند از عوارض و گسترش بیماری جلوگیری کند. اگر شما یا یکی از عزیزانتان درگیر ایمپتیگو شده‌اید می‌توانید از مشاوره رایگان و آنلاین بهترین کلینیک زخم در تهران استفاده کنید. کلینیک صمدیان همچنین برای راحتی شما عزیزان امکان رزرو نوبت آنلاین را در سایت فراهم کرده.

منابع:

Mayo clinic, NHS, CDC, Medscape, NIH